Physics Geek
Της
Σταυρούλας Λιακοπούλου

Τι γίνεται όταν τα φυτά…βγαίνουν για κυνήγι;

Ο κύριος λόγος που υπάρχουν σαρκοφάγα φυτά είναι το άζωτο, καθώς αποτελεί θεμέλιο λίθο της επιβίωσης τους (π.χ. φωτοσύνθεση και πρωτεΐνες). Όμως, ενώ η ατμόσφαιρα περιέχει σε μεγάλο ποσοστό άζωτο, τα φυτά δεν μπορούν να το δεσμεύσουν απευθείας από εκεί αλλά πρέπει να το απορροφήσουν από τις ρίζες του σε μορφή αζωτούχων ενώσεων.

Κάποια φυτά, επειδή τυχαίνει να φυτρώνουν σε χώμα φτωχό σε αζωτούχες βάσεις, έχουν εξελιχθεί και “κυνηγούν” την τροφή τους…στήνοντας παγίδες. Ένα τέτοιο φυτό είναι το νηπενθές που φυτρώνει στις ζούγκλες του Βόρνεο γνωστό και ως κανάτα ή κύπελλο της μαϊμούς.

Υπάρχουν πολλά είδη κανάτας με κοινό χαρακτηριστικό το κύπελλο όπως φαίνεται στην φωτογραφία.

 

Πώς δημιουργείται η παγίδα;

Κάθε κύπελλο ξεκινά τη ζωή του σαν ένα κανονικό φύλλο και σε αντίθεση με τα υπόλοιπα φύλλα, η άκρη του μίσχου συνεχίζει να μεγαλώνει. Όταν ο μίσχος αγγίξει το έδαφος τότε το φύλλο γυρνάει προς τα πάνω, φουσκώνει και μερικές μέρες αργότερα ανοίγει το “καπάκι” και το χείλος διπλώνει προς τα έξω. Το κύπελλο γεμίζει με νερό της βροχής και η παγίδα είναι έτοιμη για χρήση.

Πως δουλεύει η παγίδα;

Tο φυτό εκκρίνει νέκταρ στο κάτω μέρος από το καπάκι και στο περιστόμιο της κανάτας με αποτέλεσμα όταν ένα έντομο κάθεται σε αυτά τα σημεία για να φάει, πέφτει μέσα στο κύπελλο και πνίγεται. Όμως η κανάτα δεν παγιδεύει μόνο έντομα. Έχουν καταγραφεί κανάτες που έχουν φάει βατράχια και ποντίκια.

Πώς μπορεί ένα φυτό να χωνέψει ένα ποντίκι; Στον πάτο της κανάτες ζουν νύμφες οι οποίες τρώνε το πνιγμένο θήραμα, το χωνεύουν και τα πλούσια σε άζωτο περιττώματά τους απορροφούνται από το φυτό. Με τη σειρά του το φυτό, απελευθερώνει οξυγόνο στο νερό και έτσι δημιουργείται ένα ευχάριστο περιβάλλον για τις νύμφες…και όχι μόνο.

Το νερό αυτό προσελκύει καβούρια και βατράχια για να γεννήσουν τα αυγά τους. Έχει καταγραφεί, επίσης, ένα είδος αράχνης το οποίο κυνηγάει μέσα στην κανάτα.

Κάθε τέτοια κανάτα που υπάρχει εκεί έξω φαίνεται πως αποτελεί ένα μικρό οικοσύστημα.