Physics Geek
Της
Σταυρούλας Λιακοπούλου

Ο ύπνος καταλαμβάνει περίπου το ένα τρίτο του συνολικού χρόνου ζωής μας, και αυτό συμβαίνει, διότι είναι απαραίτητος για την εύρυθμη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Η ακριβής λειτουργική του σημασία αποτελεί ανεξερεύνητο πεδίο για την επιστήμη αλλά, φαίνεται ότι σχετίζεται με την ανάπαυση των εγκεφαλικών νευρικών κυττάρων και με την καλή λειτουργία της μνήμης και της εκμάθησης.

Τα στάδια του ύπνου

Πρώτο στάδιο: Σε αυτό το στάδιο βρισκόμαστε μεταξύ ύπνου και ξύπνιου και μπορούμε να ξυπνήσουμε εύκολα. Τα μάτια κινούνται πολύ αργά και η μυϊκή δραστηριότητα επιβραδύνεται σημαντικά.
Πολλοί νιώθουν στη φάση αυτή ξαφνικές μυϊκές συσπάσεις, που αποκαλούνται μυοκλονίες του ύπνου και παρομοιάζονται  με αυτές που μας συμβαίνουν όταν τρομάξουμε.

Δεύτερο στάδιο: Το συγκεκριμένο στάδιο διαρκεί περίπου 20 λεπτά. Ο εγκέφαλος αρχίζει να παράγει μικρές περιόδους από ρυθμικά εγκεφαλικά κύματα. Η θερμοκρασία σώματος πέφτει και οι χτύποι της καρδιάς ελαττώνονται.

Τρίτο στάδιο: Εδώ ξεκινά η μετάβαση από τον ελαφρύ στον βαθύ ύπνο.

Τέταρτο στάδιο: Είναι το στάδιο όπου ο ύπνος είναι βαθύς και διαρκεί περίπου 30 λεπτά. Η υπνοβασία για παράδειγμα δραστηριοποιείται σε αυτό το στάδιο.  Εάν κάποιος ξυπνήσει στη φάση αυτή, δυσκολεύεται να προσαρμοστεί, νιώθει αδύναμος και αποπροσανατολισμένος για τα μερικά λεπτά που ακολουθούν το ξύπνημα. Μερικά παιδιά κατά τη φάση του βαθιού ύπνου, μπορεί να παρουσιάσουν ενούρηση, εφιάλτες ή ακόμη νυκτοβασία.

Ο βαθύς ύπνος θεωρείται το πιο αναζωογονητικό από όλα τα στάδια ύπνου. Η διάρκεια του βαθέως ύπνου μειώνεται όσο ο ύπνος συνεχίζεται.

Πέμπτο στάδιο: Είναι το στάδιο των ονείρων διότι όταν οι άνθρωποι ξυπνούν περιγράφουν “περίεργες” ιστορίες, δηλαδή ονειρεύονται. Σε αυτή τη φάση τα μάτια κινούνται γρήγορα (REM, Rapid Eye Movement), η αναπνοή γίνεται γρήγορη, ακανόνιστη και ελαφριά. Τα μάτια παρουσιάζουν απότομες κινήσεις προς διάφορες κατευθύνσεις. Οι μυς των άνω και κάτω μελών μας, παραλύουν προσωρινά. Ο ρυθμός της καρδίας και η αρτηριακή πίεση αυξάνονται.

Ένας πλήρης κύκλος του ύπνου περιλαμβάνει και τα 5 στάδια. Η συνολική διάρκεια ενός κύκλου του ύπνου διαρκεί από 90 έως 110 λεπτά κατά μέσο όρο. Το πρώτο στάδιο REM, στο οποίο δημιουργούνται τα όνειρα, συμβαίνει περίπου σε 70 έως 90 λεπτά μετά από το αποκοίμισμα.

Όσο προχωρά η νύκτα τόσο αυξάνεται και η περίοδος των σταδίων REM και μειώνεται ο βαθύς ύπνος. Κατά τις αυγινές ώρες, το περισσότερο μέρος του ύπνου αποτελείται από τον ελαφρύ ύπνο και από περιόδους REM.

Ο ύπνος είναι πολύ σημαντικός για την σωστή λειτουργία του εγκεφάλου.
Καθώς κοιμόμαστε ο εγκέφαλος προετοιμάζεται για τις απαιτήσεις της επόμενης ημέρας. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο καλός ύπνος βελτιώνει την ικανότητα για μάθηση, καθώς επίσης, βοηθά στην προσοχή, στην λήψη αποφάσεων και στην δημιουργικότητα. Η έλλειψη ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε έντονο στρες, κατάθλιψη, επιθετικότητα ακόμη και σε τάσεις αυτοκτονίας.