Technology Geek
Του
Δημήτρη Πρασάκη

Τα βράδια γυρνούν ανάποδα, και η δραστηριότητα τους μειώνεται.

Ρωτήστε έναν φοιτητή, ένα βρέφος ή κάποιον ηλικίας άνω των 23 ετών, αν τους αρέσει ο ύπνος, και πιθανώς να σας απαντήσουν ότι ο ύπνος είναι θαυματουργός. Από ότι φαίνεται, δεν χρειάζεται καν να έχει κάποιος μυαλό για να κοιμηθεί.

Οι απεικονιζόμενες τσούχτες είναι του είδος ‘Κασσιόπη’ (Cassiopeia) και δεν έχουν εγκέφαλο. Δεν κολυμπούν πολύ και συνήθως μπορούν να βρεθούν στον πάτο των ρηχών και θερμών περιοχών της θάλασσας με τις καμπάνες τους να ακουμπάνε μαλακά στην πλευρά του πάτου. Η ακινησία τους ωστόσο σύμφωνα με άρθρο του Current Biology φαίνεται να αυξάνεται, δίνοντας την εντύπωση ότι κοιμούνται.

“Η ανακάλυψη αυτού του μοτίβου είναι σημαντική καθώς αντιτίθεται στην ιδέα ότι η δραστηριότητα του ύπνου συσχετίζεται άμεσα με την ύπαρξη εγκεφάλου”, λέει ο Ράβι Ναθ, ένας από τους επικεφαλής της έρευνας. “Υπήρχε η πεποίθηση ότι ένα ζώο χρειάζεται να διαθέτει κεντρικό νευρικό σύστημα ώστε να κοιμηθεί και ότι ο ύπνος είναι μια λειτουργία των πλασμάτων υψηλότερου επιπέδου”, τονίζει. Ο Ναθ και οι υπόλοιποι ερευνητές, Κλαιρ Μπεντμπρουκ και Μικαελ Αμπραμς είναι απόφοιτοι του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνια.

Η ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι μοτίβα σαν αυτό που μοιάζουν με τον ύπνο, σε ανεγκέφαλα ζώα όπως οι τσούχτες αποτελούν ένδειξη για το ότι η διαδικασία του ύπνου αναπτύχθηκε πριν από το νευρικό σύστημα. Ο ύπνος θεωρείται ότι εξυπηρετεί ανάγκες σχετικές με την μάθηση και την μνήμη και οτι είναι μια ιδιότητα των ζώων με νοημοσύνη. Όμως η νέα έρευνα δημιουργεί υποψίες ότι η υπνική λειτουργία συνδέεται με πιο απλές εξελικτικές διαδικασίες όπως η διατήρηση ενέργειας για τους νευρώνες.

Οι τσούχτρες ‘Κασσιόπη’ προτιμούν να επαναπαύονται σε στερεές επιφάνειες και η ομάδα αξιοποίησε το γεγονός αυτό ώς γνώμονα για την μελέτη. Οι τσούχτες τοποθετήθηκαν σε μια δεξαμενή με δυο επίπεδα και όταν το πρώτο επίπεδο στο οποίο είχαν ‘ξαπλώσει’ αφαιρέθηκε, γρήγορα κολύμπησαν στο επόμενο. Το βράδυ ωστόσο, η ανταπόκριση των τσουχτρών ήταν καθυστερημένη σε σχέση με τις πρωινές ώρες, κάνοντας περισσότερο χρόνο για να αλλάξουν επίπεδο. “Είναι μια φανερή διαφορά”, λέει ο Αμπραμς.

Τέλος, η ομάδα παρατήρησε πως οι τσούχτες αντιδρούν όταν τους αποτρέπεται ο ύπνος. “Τις κρατήσαμε ξύπνιες δημιουργώντας ρεύματα νερού προς την κατεύθυνση τους, διαρκείας 10 δευτερολέπτων το καθένα, κάθε 2 λεπτά”, αναφέρει η Μπεντμπρουκ. Όπως οι άνθρωποι όταν γυρνάνε από ξενύχτι ‘πέφτουν’ κατευθείαν για ύπνο και την επόμενη μέρα παρουσιάζουν μικρότερη δραστηριότητα -λόγω κούρασης, έτσι και οι τσούχτρες του πειράματος. Αυτό αυτό αποτελεί μια επίσης σημαντική ένδειξη για την επιβεβαίωση της θεωρίας.

Ωστόσο υπήρξαν και αντιδράσεις από άλλους επιστήμονες οι οποίοι θεωρούν ότι η ομάδα δεν έχει ορίσει σωστά την έννοια του ύπνου. Η απάντηση της Μπεντρουκ σε αυτά τα σχόλια είναι η εξής: “Ως συμπεριφοριστής νευροεπιστήμονας, στηρίζεσαι σε ένα σύνολο από χαρακτηριστικά σχετικά με την συμπεριφορά την οποία μελετάς.”